Türk Bankacılık Sektöründe Son Gelişmeler ve KOBİ’lere Etkileri

Turk-Bankacilik-Sektorunde-Son-Gelismeler-ve-KOBi-lere-Etkileri
Turk-Bankacilik-Sektorunde-Son-Gelismeler-ve-KOBi-lere-Etkileri

Türk Bankacılık Sektöründe Son Gelişmeler ve KOBİ’lere Etkileri

Türk Bankacılık Sektöründe Son Gelişmeler ve KOBİ’lere Etkileri
Bu bölümde TBS’de son yıllarda yaşanan gelişmeler ve KOBİ’lere etkileri incelenmiştir.

Çalışmanın uygulama bölümünde analize dahil edilen verilerinin analiz dönemi
(2006-12 ve 2013-07) gelişmelerine de bu bölümde yer verilmiştir.
1980-1997 yılları arasında finansal liberalizasyon, sektöre giriş konusundaki
engellerin kaldırılması ve faiz oranlarının kontrol edilmesinden vazgeçilmesi, Türk
bankacılık sistemine yeni yabancı ve yerli banka girişini özendirmiştir

TBS; dışa açık, sektöre giriş ve çıkışların serbest, piyasalar
üzerinde kamu müdahalelerinin en alt düzeyde olduğu bir yapıyı korumaktadır. Serbestpiyasa ekonomisinin neticesi olarak TBS’ne yabancı katılımın artma potansiyeli
devam etmektedir ve önümüzdeki dönemde yabancı bankaların sektör üzerindeki
etkileri daha belirgin olabilecektir (Yayla, Kaya ve Ekmen, 2005, s. 37; Yağcılar,
2010, s. 174).

Türkiye’de Şubat 2001 krizinden sonra enflasyonu düşürmeye ve istikrarı sağlamaya
yönelik olarak hazırlanan Güçlü Ekonomiye Geçiş Programı kapsamında; bankacılık
sektörünün yeniden yapılanması, sağlam bir kamu maliyesi oluşturulması ve
mevcut ekonomik yapının dönüştürülmesi için önemli yasal değişiklikler yapılmıştır
(Seyidoğlu, 2003, s. 150). 2001 yılı Mayıs ayında uygulamaya konulan Bankacılık
Sektörü Yeniden Yapılandırma Programı faaliyetlerinin idari ve mali özerkliğe sahip
BDDK tarafından yürütülmesi, sürecin etkinliğini arttırmıştır.

Bankacılık sektörünün yeniden yapılandırılması ile ilgili olarak BDDK’nın yasal ve kurumsal düzenlemeleri ile
bankacılık sistemi daha sağlıklı bir yapıya kavuşturulmuştur. Bankacılık sistemi döviz
açık pozisyonlarına, likidite ve sermaye yeterlilik rasyolarına çok sıkı sınırlamalar getirilmiştir.
Sektörde sermaye yapılarının güçlenmesi, karlılığın artması şeklindeki geliş-
melerle sisteme duyulan güven artmıştır. 2008 küresel krizinin Türkiye finans sektörü
üzerindeki etkilerinin sınırlı kalmasının en önemli nedenlerinden biri 2001 krizinden
sonra getirilen yeni düzenlemelerdir (BDDK, Çalışma Tebliği, 2009).

Türkiye’de bankacılık ve finans sektöründe 2001 krizi sonrası yaşanan gelişmeler
Türkiye’yi yabancı yatırımcılar nezdinde cazip ülkelerden biri konumuna getirmiştir
ve günümüze kadar bankacılık sektöründe stratejik ve finansal amaçlı birçok yabancı
yatırımı gerçekleşmiştir. 2002-2012 yılları arasında Türkiye’de gerçekleşen birleşme
ve satın alma işlemlerinin %23,2 lik kısmı olan 37 milyar ABD doları finansal hizmetler
sektörüne aittir. Finansal hizmetler sektöründeki işlemlerin büyük kısmı ise yabancı
yatırımcılarca mevduat bankalarına yönelik satın alma ve birleşme işlemlerinden
oluşmaktadır. TBS’de 2005 yılında toplam banka sayısı 51, yabancı banka sayısı 17
iken 2013 yılında banka sayısı 49, yabancı banka sayısı 23 dür.

Benzer içerikler:  Esnafa Kredi Veren Bankalar

İnceleme döneminde yabancı bankaların aktif payını arttırdığı düşünülen bir takım
stratejik satın alma işlemi ve bir yeni yabancı banka kurulduğu tespit edilmiştir.
Satın alma ve birleşme işlemleri, hisse devri için BDDK karar tarihleri, fiili devir tarihleri
ve yeni kurulan banka kuruluş tarihi; Ernst & Young birleşme ve satın alma
işlemleri yıllık raporları, Borsa İstanbul şirket haberleri, Kamu Aydınlatma Platformu
verileri ve BDDK verilerinden elde edilmiştir. Bu verilere göre, 2007-12 tarihinde ING
Bank NV tarafından Oyak Bank’ın tüm hissesi satın alınarak ING Bank A.Ş.ünvanı ile
yabancı banka statüsünde faaliyetine başlamıştır.

MNG Bank’ın %91 hissesi 2007-Yabancı Bankaların KOBİ Kredilerine Etkileri: Türkiye İçin Bir İnceleme 53

01 tarihinde Arap Bank ve Bank Med ortaklığına satılmış, 2010-07 tarihinde Bank
Med hissesini %9 arttırmış olup banka ünvanını Turkland Bank olarak değiştirerek
yabancı banka statüsünde faaliyetine devam etmiştir. 2012-04 tarihinde Burgan
Bank A.Ş. tarafından Eurobank Tekfen A.Ş.’nin %99,26 hissesi satın alınarak Burgan
Bank adı ile yabancı banka statüsüne geçmiştir. Ayrıca 2006-12 tarihinden önce
ancak 2006 yılı içinde hisse satışları gerçekleşerek yabancı banka statüsüne geçen
Finansbank ve Denizbank’ında yabancı bankacılık aktif payının artışında etkili oldu-
ğu düşünülmektedir. National Bank of Greece 2006-08 tarihinde %80,4 hissesini
satın aldığı Finansbank A.Ş.’de 2008-09 da %9,7 hisse artışı yapmıştır. Denizbank
AŞ.’nin 2006-05 tarihinde Dexia Grubu tarafından satın alınan %99 hissesi 2012-06
tarihinde Sberbank Rossiye devredilmiştir. Finansbank ve Denizbank ile ilgili tarihler
hisse devir sözleşmesinin yapıldığı tarihler olup aktif büyüklüklerinin yabancı banka
kategorisinde raporlanma tarihi temin edilememiştir. 2012-09 tarihli BDDK kararı
ile Odeo Bank A.Ş. yabancı banka olarak kurulmuştur. Bu gelişmelerin, inceleme
döneminde yabancı bankaların aktif büyüklüğü açısından toplam bankacılık içindeki
payının artmasında etkili olduğu söylenebilmektedir.

Bu çalışmada; Türk bankalarınca dağıtılan toplam kredi miktarı, toplam krediler
içinde KOBİ’lere verilen krediler ve yabancı bankaların aktif büyüklük açısından toplam
bankacılık sektörü içindeki oranına ait veriler analiz edilmiştir. TBS’de sermaye
yapısının kamu, özel ve yabancı payı, BDDK’nın üç aylık Finansal Piyasalar Raporlarında
sunulmaktadır. Bu raporlarda yabancı banka sermaye oranının, 2008 yılına kadar
“yabancı sermaye payı” olarak, 2008 yılından itibaren “küresel sermaye payı” olarak
ifade edildiği tespit edilmiştir. Bu çalışmada aynı anlama gelen yabancı sermaye payı
(yabancı payı) ve küresel sermaye payı ifadelerinin her ikisi de kullanılmıştır.
2006-2013 dönemi itibari ile TBS küresel sermaye oranı, KOBİ kredilerin toplam
krediler içindeki payı ve toplam kredilerin büyüme hızında değişimler yaşanmıştır.
Çalışmanın uygulama kısmına dahil edilecek değişkelere ait 82 aylık verilerin görünü-
mü Grafik 1, Grafik 2 ve Grafik 3’de gözlenmektedir. Yabancı bankacılık aktif payı
gelişimi 4 dönem halinde incelenirse, 2007-12 tarihine kadar sınırlı artış, 2007-12
ila 2008-04 arasında ani bir yükseliş, 2008-08 ile 2011-06 tarihleri arasında sınırlı bir
düşüş ve durağanlık, 2011-06 sonrası ise tekrar yükseliş gözlemlenmektedir. Araş-
tırma döneminde bankacılık sektörünce sağlanan toplam kredilerin büyüme hızında
düşme ve KOBİ kredilerin toplam krediler içindeki payında ise belirgin bir azalma
gözlenmiştir. Toplam kredi artış hızındaki düşüşte 2008 yılı küresel finansal krizinin
ardından Türkiye’nin ekonomik koşullarında yaşanan gelişmelerin etkili olduğu dü-
şünülmektedir.

Benzer içerikler:  Borç Kapatma Kredisi Veren Bankalar

Toplam Kredi
Not: Türk bankalarınca dağıtılan toplam kredi miktarı verileri BDDK aylık bülten verilerinden elde edilmiştir (www.bddk.
org.tr). Yabancı Bankaların KOBİ Kredilerine Etkileri: Türkiye İçin Bir İnceleme 55
Basel Komitesi tarafından Haziran 2004’de yayınlanan Basel II ve 2010-Eylül tarihinde
yayınlanan Basel III düzenlemeleri, yabancı bankaların Türk bankacılık sistemi
üzerindeki etkisini arttıracak ve bankaların KOBİ’lerle olan ilişkilerini şekillendirecek
önemli gelişmelerdendir. Basel II düzenlemesi bankaların sermaye yeterliliği standartlarını
yeniden düzenlemiş, risk yönetimini ön plana çıkararak risklerin ölçümünde
gelişmiş tekniklerin kullanımını olanaklı kılmıştır. Basel II düzenlemesin özellikle 2008
finansal krizinde gözlemlenen eksikliklerine ek düzenlemeler getiren Basel III düzenlemeleri
ile sermayenin nitelik ve niceliğini arttırılmış, likidite ve kaldıraç oranlarına
asgari seviyeler getirilmiştir.

Basel II, Türkiye açısından daha sağlam ve daha etkin bir bankacılık sistemi için
sunulmuş bir olanak olarak değerlendirilmektedir. Ancak Basel II kriterlerini 2007 yılı
başından itibaren uygulayan G-10 ve AB ülkelerinin bankaları, gelişmekte olan ülke
bankalarına göre rekabet avantajına sahip olduklarından, gelişmekte olan ülke bankalarıyla
birleşmeleri ve onları satın almaları şeklinde yaşanacak bir konsolidasyon
sürecini başlatmıştır.Türkiye’de bu süreç yaşanmaktadır (Turgut, 2007, s. 41 )

Risk odaklı sermaye yönetimi yanında risk odaklı kredi fiyatlamasını gerektiren Basel
II düzenlemesi, bankalar ve KOBİ’ler arasındaki kredi ilişkilerini de etkilemektedir.
Risk odaklı kredi fiyatlamasında kredi maliyetleri risk düzeyleri ile orantılı olacaktır.
Kullandırılan kredinin türü, vadesi, teminatı ve firma kredi notu dahil çeşitli kriterler
firmaların kullanacakları kredilerin fiyatına yansıyacaktır. Dolayısıyla iyi yönetilen, mali
yapısı güçlü, kayıt dışı faaliyetleri bulunmayan, bilgi duyarlılığı düşük olan KOBİ’ler
yüksek kredi almak suretiyle iyi şartlarda finansman olanaklarına erişim imkanına
sahip olacaklardır.

Basel II kurallarıyla birlikte bankalar giderek artan biçimde kredinin geri ödenmesini
ve teminatın sağladığı güvenceyi müşterilerinden elde ettikleri ayrıntılı veriyle
analiz edeceklerdir. Bu analizlerin bankalarca gerçekleştirilebilmesi için firmalardan
başta mali tablolar olmak üzere ilgili tüm verinin talep edilmesi gerekecektir. Bilançoları
gerçeği yansıtmayan, verisi tutarlı olmaktan uzak ve söz konusu veriyi sağlayacak
kurumsal yapıyı sağlayamayan firmaların bu noktada dezavantaj yaşayabileceği de-
ğerlendirilmektedir

Benzer içerikler:  Yapı Kredi Kredi Başvuru Sonucu Öğrenme

Bugün yabancı bankaların TBS payındaki artış dikkate alındığında kredi kullanmak
isteyen KOBİ’lerin Basel kurallarına uyum sağlamaları daha büyük önem kazanmıştır
(Turgut, 2007, s. 41). Yabancı bankaların riski düşük büyük firmaları kredilendirme
eğilimi ve Basel düzenlemelerinin risk odaklı kredi fiyatlaması ile KOBİ’lerin finansman
sıkıntısının önümüzdeki dönemde de devam edeceği düşünülmektedir.
Türkiye’de KOBİ’ler; toplam işletmelerin %99,8’unu, istihdamın %76. 7’sini oluş-
turmaktadır (KOSGEB faaliyet raporu, 2006, s. 26). Türkiye ekonomisi içerisinde çok
önemli bir paya sahip olan KOBİ’lerin; rekabet gücü yüksek işletmeler haline getirilmeleri
gerekmektedir (Turgut, 2007, s. 41). Rekabet avantajı sağlayabilen KOBİ’ler
varlıklarını sürdürebilecek ancak bunu sağlayamayan işletmeler artan finansman sorunlarıyla
uğraşmak zorunda kalacaklardır

Bir önceki yazımız olan Kredi Çekme Şartları Nelerdir? başlıklı makalemizde borç para verenler, borç para verilir ve en kolay kredi veren banka hakkında bilgiler verilmektedir.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*